Wetsvoorstel over uitfasering pensioen in eigen beheer laat onduidelijkheid bestaan over positie (ex-)partner van de DGA

Tijdig advies inwinnen over passende pensioenregeling voor DGA en (ex-)partner is hard nodig

24 OKTOBER 2016, AMSTERDAM
Samenvatting
Op Prinsjesdag heeft staatssecretaris Wiebes zijn wetsvoorstel ingediend om verdere pensioenopbouw in eigen beheer per 1 januari 2017 af te schaffen. Deze Wet uitfasering pensioen in eigen beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen geeft de DGA drie opties om zich te verzekeren van een goede oude dag. De (ex-)partner speelt hierin een belangrijke rol, doordat deze dient in te stemmen met de keuze van de DGA. Carla Smeets raadt DGA’s en (ex-)partners aan om tijdig advies in te winnen.

Bevriezen, afkopen of omzetten in een oudedagsverplichting
Het wetsvoorstel geeft de DGA drie opties: bestaande pensioenen in eigen beheer kunnen worden bevroren, worden afgekocht op basis van de fiscale waarde per 31 december 2015 of worden omgezet in een oudedagsverplichting waarbij de fiscale waarde het uitgangspunt is. Deze drie opties zijn er ook voor pensioenen die al zijn ingegaan. Bij afkoop van deze pensioenen wordt echter de fiscale waarde genomen op het moment van afkoop en niet die per 31 december 2015.

Oplossing voor dividendklem
De staatssecretaris lost hiermee het voornaamste probleem van pensioen in eigen beheer op, te weten het in omvang toenemende verschil tussen de fiscale en commerciële waarde van de pensioenverplichtingen. Dit komt doordat de rente over de commerciële waarde van een pensioen laag is, terwijl de fiscale waarde wordt bepaald op basis van de rekenrente, die ten minste vier procent is. Om als BV genoeg reserves te hebben om dividend te mogen uitkeren, wordt enkel gekeken naar de relatief hoge commerciële waarde (dividendklem). Door afkoop of omzetting in een oudedagsverplichting op basis van de (lagere) fiscale waarde, wordt de DGA verlost van deze dividendklem. Het pensioen van de DGA zal daardoor echter meestal ook (fors) lager uitvallen.

Tegenstrijdige belangen van DGA en (ex-)partner
De keuze die de DGA maakt over het pensioen heeft ook gevolgen voor het ouderdoms- en/of nabestaandenpensioen van de (ex-)partner. Afhankelijk van gemaakte afspraken en het huwelijksvermogensregime levert het opheffen van de dividendklem voor de partner van de DGA niet per sé voordeel op. Ook voor ex-partners kan het pensioen een stuk lager uitvallen als gevolg van de door de DGA te maken keuzes. Het wegvallen van de dividendklem kan er wel toe leiden dat de draagkracht van de DGA voor hetbetalen van partner- en kinderalimentatie toeneemt. Kortom, de belangen van de DGA en de (ex-)partner kunnen nogal eens verschillen. Om de belangen van de (ex-)partner te beschermen zal volgens het wetvoorstel de (ex-)partner toestemming moeten geven over voor afkoop of omzetting in een oudedagsvoorziening. Als de (ex-)partner hier niet mee instemt, dan wordt de bestaande situatie bevroren en blijft de dividendklem gewoon bestaan.

Samen onderhandelen over een passende compensatie
Het is dus belangrijk dat de DGA en diens (ex-)partner op één lijn zitten. Het wetsvoorstel gaat er vanuit dat zij er samen wel uitkomen, maar hoe dan? Het wetsvoorstel mist namelijk praktische richtlijnen of handvatten voor een passende compensatie of regeling voor de (ex)partner. Gezien de juridische en economische complexiteit van pensioenen zal zowel de DGA als de (ex-)partner zich dan ook gedegen dienen te laten adviseren door bijvoorbeeld een pensioendeskundige, een advocaat, een fiscalist, een accountant of een financieel planner.

In de toelichting op het wetsvoorstel wordt verwezen naar twee uitspraken van het Gerechtshof Den Haag[1], waarvan de eerste kortweg inhoudt dat een afstorting van gelden ten behoeve van de pensioenrechten van de (ex)partnerin het licht van de postrelationele solidariteit er niet toe mag leiden dat de pensioen BV haar verplichtingen jegens de DGA niet meer kan nakomen. Voorts overwoog het Hof dat het effectief voor uitkeringen van de pensioenen beschikbare bedrag in gelijke mate dient te worden verdeeld over het ouderdomspensioen van de DGA, het ouderdomspensioen van de ex-partner en het nabestaandenpensioen van de ex-partner.

Een als gevolg van het wetsvoorstel zich nieuw aandienende vraag is of deze postrelationele solidariteit er ook toe kan leiden dat de (ex-)partner verplicht kan worden op redelijke voorwaarden zijn of haar medewerking aan afkoop of omzetting te verlenen of dat hij of zij haar instemming in alle gevallen mag onthouden. In het laatste geval lijkt er geen gelijk speelveld te zijn in de onderhandelingen, hetgeen in strijd zou zijn met de (post)relationele solidariteit. De toelichting op het wetsvoorstel is op dit punt helaas niet duidelijk, zodat de rechtspraak het antwoord zal moeten geven.

Conclusie: DGA en (ex-)partner aan de slag
De wet uitfasering pensioen in eigen beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen is een langverwachte oplossing voor een netelig probleem, waarin (te) weinig aandacht wordt besteedt aan de positie van de (ex) partner van de DGA. Hier ligt een taak voor de DGA en de (ex-)partner, die zodra de wet is aangenomen toch echt zelf aan de slag moeten. Voor afkoop en omzetting gelden namelijk fiscale faciliteiten in de jaren 2017, 2018 en 2019, wat afkoop en omzetting vergemakkelijkt. Echter, deze faciliteiten nemen ieder jaar in omvang af. Na invoering van de wet is het voor de DGA en diens (ex-)partner dus de hoogste tijd om advies in te winnen.


[1] Gerechtshof Den Haag, 18 juni 2014, nr. 105.012.193-01, ECLI:NL:GHDHA:2014:2744 en 23 maart 2016, nr. 200.173.543/01, ECLI:GHDHA:2016:1032

Contactpersonen
Download PDF
Download PDF
Over SmeetsGijbels

SmeetsGijbels is een succesvol landelijk en internationaal opererend advocatenkantoor gespecialiseerd in familie- en erfrecht en mediation.Vanuit de vestigingen Amsterdam en Rotterdam bedienen de gedreven en eveneens in mediation gespecialiseerde partners hun cliënten. Het kantoor staat bekend om haar effectieve, integere en discrete aanpak van complexe zaken. De partners van SmeetsGijbels hebben met elkaar gemeen dat zij persoonlijk tot het uiterste gedreven zijn om de belangen van hun cliënten zo optimaal mogelijk te behartigen. Met een indrukwekkende staat van dienst en in de wetenschap dat de partners van SmeetsGijbels altijd elkaars expertise kunnen aanwenden om tot de gewenste resultaten te komen, wordt dit kantoor dan ook met recht beschouwd als een van de beste familie-en erfrechtkantoren van Nederland.

berichten